Puno ime Salahuddina na arapskom bilo je Salahuddin Jusuf ibn Ejjub, a bio je poznat i kao El-Melik en-Nasir Salahuddin Jusuf I. Rođen je 1137/38. godine nove ere u Tikritu, u Mezopotamiji, a umro je 4. marta 1193. godine u Damasku.
Kasnije je postao muslimanski sultan Egipta, Sirije, Jemena i Palestine, osnivač dinastije Ejjubija i jedan od najpoznatijih muslimanskih junaka.
U ratovima protiv kršćanskih križara ostvario je konačan uspjeh disciplinovanim osvajanjem Jerusalema 2. oktobra 1187. godine, čime je okončana njegova 88-godišnja okupacija od strane Franaka. Veliki kršćanski protivnapad tokom Trećeg križarskog rata potom je zahvaljujući njegovom vojnom geniju doveden do pat-pozicije.
Salahuddin je rođen u uglednoj kurdskoj porodici. U noći njegovog rođenja, njegov otac Nedžmuddin Ejjub okupio je porodicu i preselio se u Alep, gdje je stupio u službu Imaduddina Zengija ibn es-Sunkura, moćnog turskog namjesnika u sjevernoj Siriji. Odrastajući u Baalbeku i Damasku, Salahuddin je, kako se čini, bio neupadljiv mladić koji je mnogo više volio vjerske nauke nego vojnu obuku.
Njegova formalna karijera počela je kada se pridružio osoblju svog amidže Asaduddina Širkūha, važnog vojnog zapovjednika pod emirom Nuruddinom, koji je bio Zengijev sin i nasljednik. Tokom tri vojne ekspedicije koje je Širkūh predvodio u Egiptu kako bi spriječio da on padne u ruke latinsko-kršćanskih, odnosno franačkih vladara država uspostavljenih nakon Prvog križarskog rata, razvila se složena trostrana borba između Amalrika I, latinskog kralja Jerusalema; Šavara, moćnog državnog ministra egipatskog Fatimijskog halifata; i Širkūha.
Nakon Širkūhove smrti i naređenja da Šavar bude ubijen, Salahuddin je 1169. godine, u dobi od 31 godine, imenovan zapovjednikom sirijskih trupa u Egiptu i državnim ministrom Fatimijskog halifata. Njegov relativno brz uspon na vlast treba pripisati njegovim vlastitim talentima koji su se sve više ispoljavali. Kao državni ministar Egipta dobio je titulu kralja (malik), iako je uglavnom bio poznat kao sultan.
Salahuddinov položaj dodatno je ojačao kada je 1171. godine ukinuo slabi i nepopularni šiitski Fatimijski halifat, proglasio povratak sunitskom islamu u Egiptu i postao jedini vladar zemlje. Iako je neko vrijeme, barem formalno, ostao namjesnik u službi Nuruddina, taj odnos je okončan smrću sirijskog emira 1174. godine. Koristeći bogata poljoprivredna područja Egipta kao finansijsku osnovu, Salahuddin je ubrzo krenuo prema Siriji s malom, ali strogo discipliniranom vojskom kako bi preuzeo namjesništvo u ime maloljetnog sina svog bivšeg vladara.
Međutim, ubrzo je odustao od tog zahtjeva i od 1174. do 1186. godine neumorno je nastojao ujediniti, pod svojom zastavom, sve muslimanske teritorije Sirije, sjeverne Mezopotamije, Palestine i Egipta. To je postigao vještom diplomatijom, potpomognutom, kada je bilo potrebno, brzom i odlučnom upotrebom vojne sile. Postepeno je izgradio reputaciju velikodušnog i čestitog, ali odlučnog vladara, lišenog prevare, rasipništva i okrutnosti. Za razliku od gorkih podjela i žestokog rivalstva koji su muslimanima otežavali otpor križarima, Salahuddinova dosljednost u ostvarivanju ciljeva potaknula ih je da se ponovo naoružaju, kako fizički tako i duhovno.
Svaki Salahuddinov postupak bio je nadahnut snažnom i nepokolebljivom predanošću ideji džihada protiv kršćanskih križara. Bitan dio njegove politike bio je podsticanje razvoja i širenja muslimanskih vjerskih institucija. Pridobijao je učenjake i propovjednike, osnivao škole i džamije za njihovu upotrebu te ih angažirao na pisanju poučnih djela, naročito o samom džihadu. Moralnom obnovom, koja je bila iskren dio njegovog vlastitog načina života, nastojao je u svom području ponovo probuditi dio istog žara i entuzijazma koji su bili od velike vrijednosti prvim generacijama muslimana kada su, pet stoljeća ranije, osvojile polovinu tada poznatog svijeta.
Salahuddin je također uspio preokrenuti vojnu ravnotežu snaga u svoju korist tako što je ujedinio i disciplinirao veliki broj neposlušnih i neorganiziranih snaga, umjesto da uvodi nove ili unaprijeđene vojne tehnike. Konačno, 1187. godine bio je u stanju angažirati svu svoju snagu u borbi protiv vojski koje su po brojnosti i snazi bile ravnopravne vojskama Latinskog križarskog kraljevstva. Dana 4. jula 1187. godine, Allahovom dozvolom, a zatim zahvaljujući vlastitom dobrom vojnom rasuđivanju i nevjerovatnom nedostatku istog kod njegovog neprijatelja, Salahuddin je kod Hatina, blizu Tiberijasa u sjevernoj Palestini, zarobio i uništio iscrpljenu i žeđu izmučenu križarsku vojsku jednim odlučujućim udarom.
Gubici križara u toj jednoj bici bili su toliko veliki da su muslimani ubrzo uspjeli zauzeti gotovo cijelo Kraljevstvo Jerusalem. Akra, Toron, Bejrut, Sidon, Nazaret, Cezareja, Nablus, Jafa i Askalon pali su u roku od tri mjeseca. Ali Salahuddinov najveći uspjeh i najteži udarac cijelom križarskom pokretu dogodio se 2. oktobra 1187. godine, kada se Jerusalem, svet i muslimanima i kršćanima, predao Salahuddinovoj vojsci nakon 88 godina pod vlašću Franaka. Za razliku od osvajanja grada od strane kršćana, kada je krv obilno tekla tokom barbarskog pokolja njegovih stanovnika, muslimansko ponovno osvajanje obilježili su civilizirano i uljudno ponašanje Salahuddina i njegovih trupa.
Njegov iznenadni uspjeh, zahvaljujući kojem su do 1189. godine križari ostali samo s tri grada, ipak je bio zasjenjen njegovim neuspjehom da osvoji Tir, gotovo neosvojivu obalnu tvrđavu u koju su se slili rasuti kršćanski preživjeli iz nedavnih bitaka. Ona će postati mjesto okupljanja za latinski protunapad. Najvjerovatnije, Salahuddin nije očekivao reakciju Evrope na osvajanje Jerusalema — događaj koji je duboko potresao Zapad i na koji je odgovorio novim pozivom na križarski rat. Pored mnogih velikih plemića i slavnih vitezova, ovaj križarski rat, Treći, doveo je u sukob i kraljeve triju zemalja. Razmjeri kršćanskog napora i trajni utisak koji je ostavio na savremenike dali su Salahuddinovom imenu, kao njihovom hrabrom i viteškom neprijatelju, dodatni sjaj koji mu same vojne pobjede nikada ne bi mogle podariti.
Sam križarski rat bio je dug i iscrpljujući i, uprkos očiglednom, mada ponekad impulzivnom, vojnom geniju Rikarda I Lavljeg Srca, postigao je gotovo ništa. Upravo u tome leži najveći — ali često nepriznati — Salahuddinov uspjeh. S umornim i nevoljnim feudalnim trupama, obaveznim da se bore samo tokom ograničenog dijela svake godine, njegova odlučna volja omogućila mu je da se suprotstavi najvećim prvacima kršćanstva i izbori neriješen ishod. Križari su zadržali tek nesigurno uporište na obali Levanta, a kada je kralj Rikard napustio Bliski istok u oktobru 1192. godine, bitka je bila završena. Salahuddin se povukao u svoju prijestolnicu Damask.
Ubrzo su ga sustigli dugi ratni pohodi i beskrajni sati provedeni u sedlu, te je umro. Dok su se njegovi rođaci već otimali za dijelove carstva, njegovi prijatelji otkrili su da najmoćniji i najvelikodušniji vladar muslimanskog svijeta nije ostavio dovoljno novca ni za vlastiti ukop. Salahuddinova porodica nastavila je vladati Egiptom i susjednim zemljama kao dinastija Ejjubija, koja je 1250. godine pala pred Memlucima.
(Islamweb)
